Historia. Kolegiatę ufundował w 1288 roku książę Henryk IV Probus; zmarł w 1290 roku, w trakcie budowy, i został w niej pochowany. Kościół konsekrowano w 1295 roku, a budowę kontynuowali m.in. biskup Nanker i proboszcz Jan Stanko. Jan Długosz nazwał go „pięknym i wspaniałym”, a w latach 1502–1538 członkiem kapituły kolegiackiej był Mikołaj Kopernik.
Dwa kościoły. Ceglana, gotycka budowla ma dwie kondygnacje: górny kościół św. Krzyża, z epitafium biskupa Nankera, i dolny kościół św. Bartłomieja. Dolny kościół do 1956 roku służył Niemcom, a do 1997 roku Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej. Od 8 września 1994 roku kolegiata jest Pomnikiem Historii.