Klasztor. W 1209 roku biskup wrocławski Wawrzyniec ufundował tu kolegium augustianów, w miejscu dawnego grodu; w 1247 roku klasztor stał się filią opactwa cystersów w Lubiążu. Cystersi wytyczyli układ przestrzenny dzisiejszego miasta, a klasztor był ośrodkiem rozległych dóbr na ziemi ząbkowickiej i ziębickiej. W 1810 roku opactwo zostało skasowane przez władze pruskie, a dwa lata później dobra kupiła królowa niderlandzka; pożar w 1817 roku wymusił odbudowę. Później powstał tu, według projektu Karla Friedricha Schinkla, neogotycki pałac Marianny Orańskiej. Dawny budynek opactwa mieści dziś archiwum państwowe.
Kościół. W XIV wieku cystersi zbudowali okazały gotycki kościół; na początku XVIII wieku jego wnętrze zyskało barokowe wyposażenie, m.in. ołtarze boczne. Dziś to kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jakuba Starszego.
Zespół. Zachowały się barokowy most nad młynówką, układ folwarku klasztornego i pozostałości ogrodu opata z murami, dwiema oranżeriami i szklarniami. Od 2024 roku zespół architektoniczno-krajobrazowy Kamieńca Ząbkowickiego jest Pomnikiem Historii.