Królewna z Niderlandów. Marianna Orańska (1810–1883), córka króla Niderlandów Wilhelma I, odziedziczyła Kamieniec Ząbkowicki po matce, Fryderyce Luizie Pruskiej. Jako żona księcia Albrechta Pruskiego, najmłodszego syna Fryderyka Wilhelma III, zarządzała rozległymi dobrami na Śląsku — m.in. w Lubiążu, na ziemi kłodzkiej i w Kamieńcu. Mieszkańcy nazywali ją „Dobrą Panią”: wspierała najuboższych, budowała drogi, rozwijała nowoczesną hodowlę bydła i ryb oraz przemysł żelazny i kamieniarski.
Budowa. W 1838 roku Marianna po raz pierwszy przyjechała do Kamieńca i tego samego roku Karl Friedrich Schinkel przygotował pierwszy projekt pałacu. Kamień węgielny położono 15 października 1838 roku, a prace ruszyły wiosną 1839 roku pod kierunkiem Ferdinanda Martiusa, nadzorowane przez Schinkla z Berlina. W 1848 roku, po rozwodzie Marianny, budowa stanęła; wznowiono ją w 1853 roku, gdy Marianna przekazała pałac synowi, Fryderykowi Wilhelmowi Albrechtowi. W 1857 roku ukończono czwarte piętro i wprowadzili się pierwsi mieszkańcy, a 8 maja 1872 roku odsłonięciem posągu Nike zakończono budowę. Wyposażanie wnętrz trwało do 1902 roku. Cały zespół pałacowo-parkowy kosztował 971 692 talary, co odpowiadało ok. trzem tonom złota.
Skandal. Małżeństwo z Albrechtem nie było szczęśliwe. Romans Marianny z koniuszym Johannem van Rossumem zakończył się rozwodem i skandalem: ukarano ją infamią, nie mogła przebywać w Prusach dłużej niż dobę, a przy każdym wjeździe i wyjeździe musiała meldować się na policji. Z pałacu mogła korzystać tylko podczas krótkich wizyt u dzieci. W 1853 roku kupiła majątek w Białej Wodzie, 12 km od Kamieńca.
Architektura. Neogotycki pałac ma ponad sto pomieszczeń, kaplicę i dwie duże sale, a wokół prostokątnego dziedzińca biegną arkady. W dawnej jadalni znajdowały się freski „Wesele w Kanie” i „Uczta Baltazara”. Zespół uzupełniają ogrody tarasowe na stoku, park z aleją i posąg Nike na wzgórzu za grotą.
Zniszczenie i odrodzenie. W 1945 roku potomkowie Marianny uciekli przed Armią Czerwoną, a żołnierze zdewastowali wnętrza i wywieźli wyposażenie i dzieła sztuki. W styczniu 1946 roku pałac strawił pożar, który zamienił go w ruinę; marmurowe posadzki i kolumny wywieziono później do odbudowy Warszawy. W 1986 roku obiekt wydzierżawiono na 40 lat, ale dalej niszczał. W 2012 roku gmina Kamieniec Ząbkowicki odzyskała go w katastrofalnym stanie, zabezpieczyła i w 2013 roku udostępniła turystom. Od 2018 roku rewitalizowano mauzoleum Hohenzollernów w głębi parku, w którym urządzono wystawę multimedialną.
Zwiedzanie. Pałac zwiedza się z przewodnikiem; trasa obejmuje ponad 300 schodów. Osobno udostępnione są ogrody tarasowe, a od kwietnia do października — mauzoleum.