Klucz do Śląska. Warownię na wzgórzu kazał wznieść ok. 1288–1292 roku książę Bolko I Surowy z linii Piastów świdnicko-jaworskich; nazywano ją „kluczem do Śląska”, a pierwotnie Książęcą Górą. Wcześniejsze umocnienia w tym miejscu zniszczyły w 1263 roku wojska czeskiego króla Przemysła Ottokara II. Według legendy młody giermek znalazł na wzgórzu czarny kamień — węgiel — i podarował go władcy, który w zamian pozwolił zbudować tu warownię. Po bezpotomnej śmierci Bolka II w 1368 roku dobra przeszły w ręce władców czeskich, a w latach 1428–1429 zamek zajmowali husyci. Za Macieja Korwina, w latach 1482–1490, powstała południowa część zamku, zwana Skrzydłem Macieja, a dawne pomieszczenia obronne przekształcono w mieszkalne. Niemiecka nazwa Fürstenstein, czyli „Książęcy Kamień”, pojawia się w źródłach od 1382 roku i była używana do 1945 roku.
Hochbergowie. 11 czerwca 1509 roku zamek nabył Konrad von Hoberg; jego ród — od XVII wieku hrabiowie, od połowy XIX wieku książęta pszczyńscy — władał Książem przez ponad 400 lat. W XVI wieku zamek przebudowano w duchu renesansu, a w XVIII wieku, za Konrada Ernesta Maksymiliana, przeszedł wielką przebudowę barokową: powstało wschodnie skrzydło z barokowymi salonami i Salą Maksymiliana, zwaną też Marmurową. W 1734 roku na Topolowej Górce stanął Pawilon Letni, później zamieniony na mauzoleum, a w latach 1794–1797 nieopodal wzniesiono Stary Książ — sztuczną, romantyczną ruinę.
Księżna Daisy. 8 grudnia 1891 roku w Westminsterze Jan Henryk XV poślubił Marię Teresę Oliwię Cornwallis-West, zwaną Daisy, a w lipcu 1892 roku para przyjechała do Książa. Daisy, najsłynniejsza mieszkanka zamku, od 1895 roku pisała pamiętnik, wydany po polsku w 2013 roku jako „Lepiej przemilczeć”. W latach 1909–1923 Jan Henryk XV przeprowadził drugą wielką przebudowę: powstały neorenesansowe skrzydła zachodnie i północne, ok. 47-metrowa wieża i ośmiokątna Sala Balowa. Małżonkowie rozwiedli się w 1923 roku. W 1941 roku naziści przenieśli Daisy do Wałbrzycha, gdzie zmarła w 1943 roku; według legendy pochowano ją w słynnym sznurze pereł, choć mógł on zostać sprzedany już w 1936 roku.
Tarasy. Pierwsze ozdobne ogrody urządzono na dawnych fortyfikacjach w pierwszej połowie XVII wieku, a ich rozwój umożliwiło zburzenie starych murów w 1646 roku i koniec wojny trzydziestoletniej. Ostateczny kształt nadano im w latach 1913–1927 i ten układ w dużej mierze przetrwał: tarasy w stylu francuskim zajmują ok. 2 ha na dwunastu poziomach. Każdy ma własny charakter — na Tarasie Bogini Flory stoi fontanna z trytonami, na Tarasie Wodnym tryska 27 fontann, w skałę Tarasu Różanego wbudowano kaskadę, a na Tarasie Kasztanowym zachowały się fragmenty fontanny Donatella. Przed wojną dwa razy w roku sadzono tu ponad 20 tysięcy roślin, w większości z książęcych szklarni w Lubiechowie. Zniszczone w czasie wojny i po niej tarasy odnowiono w latach 60. i 70. XX wieku.
Projekt Riese. W 1941 roku naziści skonfiskowali zamek, a od 1943 roku Organizacja Todt prowadziła tu prace adaptacyjne — prawdopodobnie z myślą o kwaterze Hitlera, choć ich cel nie jest przesądzony. Pod zamkiem i dziedzińcem wydrążono sieć tuneli w ramach projektu Riese; pracowali przy tym robotnicy przymusowi i więźniowie obozu Gross-Rosen, a o dawnej filii obozu przypomina pomnik. W 1945 roku zamek zajęła Armia Czerwona; wiele zabytków zrabowano lub zniszczono, a ocalały głównie barokowe salony i stropy na pierwszym i drugim piętrze. Z podziemiami wiąże się wiele teorii — o ukryciu Bursztynowej Komnaty czy złotego pociągu — ale to tylko hipotezy. Część tuneli wykorzystuje dziś Polska Akademia Nauk do pomiarów grawimetrycznych.
Współczesność. Po wojnie zamek długo niszczał; pierwsze prace zabezpieczające prowadzono w latach 1956–1962, a od 1974 roku odnawiano sale barokowe. Od 1991 roku zamek należy do Gminy Wałbrzych. Ma ok. 400 pomieszczeń i ok. 11 tysięcy m² powierzchni, a odwiedza go ponad 300 tysięcy osób rocznie. W 2018 roku wybrano go jednym z Siedmiu Cudów Polski, w 2021 roku trafił na kolekcjonerską monetę o nominale 5 zł, a w 2025 roku został uznany za Pomnik Historii. Co roku odbywa się tu Festiwal Kwiatów i Sztuki.
Zwiedzanie. Podstawowa trasa z audioprzewodnikiem prowadzi przez sale reprezentacyjne i wyższe piętro zamku i trwa ok. 90 minut. Audioprzewodnik jest dostępny po polsku, angielsku, niemiecku, czesku i ukraińsku, w polskim języku migowym oraz jako ścieżka rodzinna. W cenie biletu jest też wystawa „Książ od kuchni”, a od kwietnia do września — tarasy. Podziemia zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, po polsku; zejście trwa ok. 45 minut. Zamek organizuje również zwiedzanie nocne, a jesienią wieczorne iluminacje w ogrodach.